Có bao giờ bạn cảm thấy cùng một cú forehand nhưng hôm nay đánh rất ngọt, hôm sau bóng lại liên tục bay dài hoặc cắm lưới? Tôi từng gặp tình trạng này khá thường xuyên và sau một thời gian tập luyện, tôi nhận ra một chi tiết nhỏ ảnh hưởng rất nhiều đến cú đánh: cách cầm vợt. Chỉ cần vị trí tay trên cán vợt thay đổi một bevel, góc mặt vợt, điểm tiếp xúc và khả năng tạo xoáy cũng thay đổi theo. Vì vậy, nếu chưa hiểu rõ cách cầm vợt, bạn rất dễ dùng cổ tay để “chữa cháy” cho một mặt vợt vốn đã đặt sai vị trí ngay từ đầu.
Tôi là Sơn, một người chơi tennis bằng đam mê và thích chia sẻ những kinh nghiệm thực tế trong quá trình tập luyện. Trong bài viết này của Haytennis.vn tôi sẽ cùng bạn tìm hiểu 5 cách cầm vợt phổ biến, cách xác định vị trí tay trên cán vợt và quan trọng nhất là biết khi nào nên dùng grip nào.
Cách cầm vợt ảnh hưởng đến cú đánh như thế nào?
Cách cầm vợt không trực tiếp quyết định cú đánh mạnh hay yếu, nhưng nó ảnh hưởng đáng kể đến góc mặt vợt và vùng tiếp xúc thuận lợi với bóng.
Hãy thử hình dung: khi bạn xoay bàn tay quanh cán vợt, mặt vợt cũng thay đổi góc theo. Với những grip có vị trí tay xoay nhiều hơn về phía dưới cán, mặt vợt có xu hướng đóng hơn và điểm tiếp xúc phù hợp sẽ cao, xa phía trước cơ thể hơn. Đây là lý do các grip như Semi-Western và Western thường phù hợp với những cú forehand có nhiều topspin.
Góc mặt vợt và điểm tiếp xúc thay đổi theo cách cầm vợt, ảnh hưởng đến cú đánh.
Ngược lại, Continental giữ mặt vợt ở vị trí trung tính hơn nên rất phù hợp với giao bóng, volley, overhead và slice. Eastern Forehand nằm ở khoảng giữa, cho phép người chơi đánh bóng tương đối phẳng nhưng vẫn có thể tạo topspin.
Hiểu đơn giản, cách cầm vợt đúng giúp bạn đặt mặt vợt vào bóng đúng cách ngay từ đầu, thay vì phải dùng cổ tay để liên tục điều chỉnh trong lúc vung vợt.
5 cách cầm vợt tennis phổ biến
Nếu mới chơi, bạn sẽ thường gặp 4 grip chính là Continental, Eastern, Semi-Western và Western. Ngoài ra còn có những biến thể cực đoan hơn như Hawaiian, hay còn gọi là Extreme Western.
Vì vậy, tôi sẽ đi từ grip cơ bản đến grip đặc thù để bạn dễ hình dung hơn.
Cách cầm vợt “Continental Grip”
Theo cách đánh số bevel phổ biến được sử dụng trong nhiều tài liệu hướng dẫn, người thuận tay phải đặt khớp gốc ngón trỏ ở bevel số 2, còn người thuận tay trái ở vị trí đối xứng tương ứng là bevel số 8.
Continental Grip có vị trí khớp gốc ngón trỏ ở bevel 2 với tay phải và bevel 8 với tay trái.
Continental đặc biệt hữu ích khi giao bóng, volley, overhead và slice. Đây cũng là grip giúp người chơi chuyển đổi nhanh giữa forehand volley và backhand volley khi đứng trên lưới. Bạn có thể sử dụng nó cho rất nhiều tình huống mà không cần xoay tay quá nhiều. Tuy nhiên, đây không phải lựa chọn lý tưởng nếu mục tiêu của bạn là tạo topspin lớn cho forehand.
Nếu mới tập tennis, hãy làm quen với Continental trước. Khi đã cảm nhận được vị trí tay và mặt vợt, bạn sẽ dễ hiểu hơn khi chuyển sang các grip forehand khác.
Cách cầm vợt “Eastern Forehand Grip”
Eastern Forehand nằm ngay sau Continental nếu xét theo vị trí các bevel. Với người thuận tay phải, khớp gốc ngón trỏ thường nằm ở bevel số 3; người thuận tay trái sử dụng vị trí đối xứng ở bevel số 7.
Đây là cách cầm vợt khá dễ làm quen nếu bạn mới học forehand. Eastern cho phép bạn đánh bóng tương đối phẳng khi cần tốc độ, đồng thời vẫn có thể tạo topspin khi kết hợp với đường vung từ thấp lên cao.
Eastern Forehand nằm ở bevel 3, tạo cảm giác đánh bóng tự nhiên.
Tôi thích Eastern vì cảm giác tiếp xúc khá tự nhiên. Khi bóng đến ở độ cao vừa phải, bạn có thể chủ động đánh xuyên qua bóng mà không cần thay đổi quá nhiều kỹ thuật. Tuy nhiên, Eastern bắt đầu kém thuận lợi khi gặp những quả bóng nảy cao. Khi điểm tiếp xúc lên gần vai, việc giữ mặt vợt ổn định sẽ khó hơn so với Semi-Western hoặc Western.
Nếu bạn thích đánh bóng sớm, muốn kết hợp tốc độ với độ xoáy vừa phải và thường xuyên lên lưới, Eastern vẫn là một lựa chọn đáng để luyện.
Cách cầm vợt “Semi-Western Grip”
Nếu bạn theo dõi tennis hiện đại, Semi-Western là một cách cầm vợt rất dễ bắt gặp ở những người chơi cuối sân. Với người thuận tay phải, khớp gốc ngón trỏ nằm ở bevel số 4; người thuận tay trái sử dụng bevel số 6.
So với Eastern, Semi-Western xoay tay thêm một bevel, khiến mặt vợt đóng hơn và vùng tiếp xúc phù hợp cao hơn, xa phía trước cơ thể hơn. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho đường vung từ thấp lên cao và những cú forehand có topspin.
Semi-Western Grip ở bevel 4, hỗ trợ tạo topspin hiệu quả.
Đây cũng là grip tôi sử dụng khá thường xuyên khi đánh forehand. Tôi có thể vung vợt mạnh hơn mà vẫn tạo đủ độ xoáy để đưa bóng trở lại trong sân. Nhưng Semi-Western có một đánh đổi rất rõ: bóng càng thấp, grip càng khó xử lý. Khi bóng chỉ nảy ngang đầu gối, bạn phải hạ thấp trọng tâm và điều chỉnh đường vung thay vì cố dùng cổ tay để “bẻ” mặt vợt.
Cách cầm vợt “Western Grip”
Western với người thuận tay phải, vị trí khớp gốc ngón trỏ thường nằm ở bevel số 5 và người thuận tay trái cũng ở bevel số 5 theo hệ thống đánh số đối xứng. Để khi dùng Western, vùng tiếp xúc phù hợp được đẩy cao và xa phía trước hơn.
Western Grip ở bevel 5 cho cả hai tay, phù hợp với lối đánh topspin và bóng nảy cao.
Đây là lý do grip này đặc biệt phù hợp với những người thường gặp bóng nảy cao và muốn tạo nhiều topspin. Khi tiếp xúc đúng điểm, bóng đi ra với độ xoáy rất lớn và có quỹ đạo an toàn hơn qua lưới. Nhưng đổi lại, bóng thấp trở thành một bài toán khó hơn. Nếu bóng đi nhanh, nảy thấp hoặc bạn bị ép đánh muộn, việc đưa mặt vợt về đúng vị trí sẽ khó hơn đáng kể.
Cách cầm vợt “Hawaiian Grip”
Hawaiian Grip, còn được gọi là Extreme Western, nằm ở phía cực đoan nhất của nhóm forehand grip. Điểm đặc trưng của Hawaiian là bàn tay nằm rất sâu về phía dưới cán vợt. Điều này tạo điều kiện cho một vùng tiếp xúc rất cao và khả năng tạo topspin lớn, nhưng đồng thời khiến grip trở nên kém linh hoạt với bóng thấp và những tình huống cần chuyển sang volley nhanh.
Hawaiian Grip tạo topspin mạnh, nhưng kém linh hoạt với bóng thấp và volley.
Tôi không xem Hawaiian là cách cầm vợt mà người mới cần học ngay. Đây là một lựa chọn khá đặc thù, phù hợp với một số lối đánh nhất định và đòi hỏi người chơi đã kiểm soát tốt đường vung cũng như điểm tiếp xúc.
Nếu bạn mới chơi tennis, Continental, Eastern và Semi-Western đã đủ để xây dựng nền tảng grip rất tốt. Sau khi kỹ thuật ổn định, bạn mới cần cân nhắc những grip cực đoan hơn.
Cách xác định vị trí tay trên cán vợt
Biết tên là một chuyện, nhưng làm sao đặt tay đúng vị trí lại là chuyện khác. Nếu chỉ cầm vợt theo cảm giác, bạn rất dễ nghĩ mình đang dùng Semi-Western trong khi thực tế bàn tay lại nằm giữa Eastern và Semi-Western.
Cách đơn giản nhất là làm quen với bevel trên cán vợt.
Bevel trên cán vợt là gì?
Nếu nhìn kỹ cán vợt, bạn sẽ thấy nó không hoàn toàn tròn. Cán vợt có 8 mặt phẳng được gọi là bevel, tạo thành hình bát giác. Vị trí khớp gốc ngón trỏ là điểm tham chiếu quan trọng để xác định forehand grip.
Cán vợt gồm 8 bevel tạo hình bát giác, giúp xác định vị trí tay cho từng kiểu cầm vợt.
Thay vì cố nhớ cảm giác của cả bàn tay, tôi thường tập trung vào một điểm duy nhất: khớp gốc ngón trỏ đang nằm ở bevel nào? Khi đã xác định được điểm này, việc chuyển từ Continental sang Eastern, Semi-Western hay Western trở nên dễ hình dung hơn rất nhiều.
Lưu ý rằng cách đánh số bevel có thể khác giữa các tài liệu hướng dẫn. Vì vậy, khi học cách cầm vợt, bạn nên xem số bevel như một hệ quy chiếu, còn vị trí thực tế của bàn tay trên cán vợt mới là điều quan trọng.
Cách xác định bevel cho người thuận tay phải
Với người thuận tay phải, bạn có thể lấy Continental làm điểm bắt đầu. Theo hệ thống đánh số được sử dụng trong tài liệu Tennis Yard:
- Continental: bevel 2
- Eastern Forehand: bevel 3
- Semi-Western: bevel 4
- Western: bevel 5
- Extreme Western/Hawaiian: bevel 6
Với tay phải, vị trí bevel tăng từ 2 đến 6 tương ứng với các cách cầm vợt.
Một cách dễ nhớ là xem Eastern như vị trí “bắt tay” với cán vợt. Từ Eastern, xoay thêm một bevel sẽ đưa bạn sang Semi-Western, rồi thêm một bevel nữa để đến Western. Tennis.com cũng sử dụng phương pháp chuyển từng bevel để hướng dẫn người chơi tìm forehand grip.
Tôi thường khuyên người mới tập chuyển grip bằng tay thật chậm trước khi đánh bóng. Cảm nhận từng bevel sẽ giúp bạn nhớ vị trí bằng cơ bắp thay vì chỉ học thuộc con số.
Cách xác định bevel cho người thuận tay trái
Với người thuận tay trái, hệ thống bevel đối xứng với người thuận tay phải. Theo cùng quy ước:
- Continental: bevel 8
- Eastern Forehand: bevel 7
- Semi-Western: bevel 6
- Western: bevel 5
- Extreme Western/Hawaiian: bevel 4
Bạn không nhất thiết phải học thuộc cả hai hệ thống cùng lúc. Điều quan trọng là hiểu nguyên tắc: khi thay đổi grip, khớp gốc ngón trỏ phải di chuyển đến đúng bevel, thay vì chỉ xoay cả bàn tay một cách ngẫu nhiên.
Làm sao để chuyển grip nhanh hơn khi đánh thực tế?
Biết cách cầm vợt là bước đầu tiên. Chuyển grip đúng lúc mới là thứ quyết định bạn có áp dụng được nó trong trận đấu hay không.
Tôi từng tập bằng một bài rất đơn giản: đứng tại chỗ, cầm vợt phía trước người rồi chuyển liên tục giữa Continental, Eastern và Semi-Western. Không cần đánh bóng ngay. Chỉ cần đổi grip, kiểm tra vị trí tay rồi lặp lại nhiều lần. Sau khi quen, tôi mới đưa bài tập vào những pha rally chậm.
Luyện chuyển grip giúp bạn đổi cách cầm vợt nhanh và tự nhiên hơn.
Điểm quan trọng là đừng đợi đến khi bóng đã ở sát người mới đổi grip. Grip nên được thay đổi trong giai đoạn chuẩn bị, trước khi bạn bước vào phần chính của cú đánh. Bạn cũng không nên cố dùng cổ tay để “sửa” mặt vợt khi đã bắt đầu vung. Nếu phải liên tục bẻ cổ tay để đưa mặt vợt về đúng hướng, rất có thể vị trí grip hoặc quá trình chuẩn bị của bạn đang có vấn đề.
Ngoài ra, kích thước cán vợt cũng đáng được chú ý. Grip quá nhỏ hoặc quá lớn có thể khiến người chơi phải siết cán mạnh hơn, ảnh hưởng đến cảm giác cầm vợt và tải lên cánh tay. Vì vậy, chọn đúng kích thước cán cũng là một phần của việc xây dựng cách cầm vợt ổn định.
Chọn cách cầm vợt theo lối chơi của bạn
Đừng thay đổi cách cầm vợt chỉ vì thấy một tay vợt chuyên nghiệp sử dụng. Điều quan trọng hơn là grip có phù hợp với điểm tiếp xúc, đường vung, khả năng di chuyển và kiểu bóng bạn thường gặp hay không.
Một cách cầm vợt tốt không phải là cách khiến cú đánh trông đẹp nhất, mà là cách giúp bạn đưa mặt vợt vào bóng ổn định, tạo ra đường bóng mình mong muốn và chuyển đổi giữa các tình huống mà không bị chậm nhịp. Khi đã luyện đủ nhiều, bạn sẽ không còn phải tự hỏi “bây giờ nên cầm thế nào?” nữa. Cách cầm vợt sẽ dần trở thành một phản xạ tự nhiên trong từng cú đánh.
